Nöbetçi Eczaneler
İran ve Rusya kaynaklı güvenlik riskleri Avrupa’nın gündemini meşgul ederken Türkiye, ABD ile İran arasında yeni bir savaşın önlenmesi için diplomatik girişimlerini yoğunlaştırdı. MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın son açıklamaları, bölgede önümüzdeki günlerin kritik olacağını ortaya koydu.
Avrupa ve Orta Doğu’da askerî gerilim yeniden tırmanıyor. İran’ın Avrupa’daki Amerikan askerî üslerine yönelik tehditleri ve Rusya’nın NATO ülkelerine karşı olası askerî hamlelerine ilişkin değerlendirmeler uluslararası güvenlik gündemini hareketlendirdi.
ABD ile İran arasındaki müzakerelerde yaşanan belirsizlik ise yeni bir çatışma ihtimalini gündeme taşıyor.
İran’dan Avrupa’ya yönelik tehdit
İran Parlamentosu Ulusal Güvenlik Komisyonu üyesi Ahmad Bakhshayesh Ardestani, 4 Kasım’da yaptığı açıklamada, ABD’nin Avrupa’daki askerî üslerini İran’a yönelik saldırılarda kullanması durumunda Almanya ve İtalya gibi ülkelerin de hedef olabileceğini söyledi.
Bu açıklamalar, İran ile Batılı ülkeler arasındaki gerilimin Avrupa’ya yayılabileceği endişelerini artırdı.
İran yönetimi, kendisine yönelik saldırılarda kullanılan askerî tesislerin karşılık görebileceği mesajını veriyor.
Rusya’nın NATO’ya yönelik olası hamlesi gündemde
Avrupa’nın güvenlik endişeleri yalnızca İran’la sınırlı değil.
ABD istihbaratına dayandırılan değerlendirmelerde, Rusya’nın önümüzdeki yıllarda NATO’nun kararlılığını sınamak amacıyla sınırlı bir askerî harekât düzenleyebileceği ihtimali tartışılıyor.
Siber saldırılar ve sınırlı askerî operasyonlar da olası senaryolar arasında değerlendiriliyor.
Ancak Rusya’nın Avrupa’ya yönelik kesinleşmiş bir saldırı kararı bulunduğuna ilişkin kamuoyuna açıklanmış doğrulanmış bir belge bulunmuyor.
MİT Başkanı Kalın’dan kritik açıklama: Önümüzdeki birkaç gün belirleyici
Türkiye açısından en dikkat çekici gelişme ise MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın 9 Kasım’da Ankara’da düzenlenen uluslararası konferansta yaptığı açıklamalar oldu.
Kalın, ABD ile İran arasında yürütülen müzakerelerin son derece hassas bir aşamaya geldiğini belirtti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde İran’a yönelik yeni bir saldırı düzenlenmemesi çağrısında bulunduğunu açıkladı.
Kalın, önümüzdeki birkaç gün içinde anlaşma sağlanamaması durumunda ABD’nin İran’a yeniden saldırma ihtimalinin yüksek olduğunu ifade etti.
Bu açıklama, bölgede yeni bir savaş ihtimalinin ne kadar yakın olabileceğine ilişkin önemli bir uyarı olarak değerlendirildi.
Türkiye’den 7 maddelik diplomatik çözüm girişimi
Kalın’ın açıklamalarında en dikkat çekici başlıklardan biri de Türkiye’nin diplomatik girişimleri oldu.
Türkiye ve bölgedeki diğer arabulucuların ABD ile İran arasında yedi maddelik bir anlaşma taslağı üzerinde çalıştığı belirtildi.
Taslakta İran’a yönelik yaptırımların hafifletilmesi ve dondurulmuş varlıklarına erişim sağlanması gibi başlıklar bulunuyor.
Bunun karşılığında İran’ın nükleer silah edinmeme taahhüdünde bulunması, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile temas kurması ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması hedefleniyor.
Taraflar arasındaki temel anlaşmazlığın ise ilk adımı kimin atacağı konusunda yaşandığı belirtiliyor.
Gözler Katar’daki görüşmede
Diplomatik süreçte Katar da önemli bir rol üstlenmeye hazırlanıyor.
Kalın, Katar’ın gelecek hafta ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İranlı üst düzey güvenlik yetkilisi Muhsin Rızai’yi bir araya getirmesinin beklendiğini açıkladı.
Bu görüşmenin ABD ile İran arasındaki müzakerelerde yeni bir fırsat oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Türkiye neden bu kadar önemli?
Türkiye, coğrafi konumu ve bölgesel ilişkileri nedeniyle ABD-İran geriliminde önemli bir diplomatik aktör konumunda.
İran’a komşu olan Türkiye, aynı zamanda NATO üyesi. Olası bir bölgesel savaşın ekonomik, siyasi ve güvenlik sonuçları doğrudan Türkiye’yi de etkileyebilir.
Özellikle enerji ticaretinin önemli güzergâhlarından Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek yeni bir kriz, petrol fiyatlarından küresel ticarete kadar geniş bir alanı etkileyebilir.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın diplomatik temasları ve Türkiye’nin üzerinde çalıştığı anlaşma önerisi, yeni bir çatışmanın önlenmesi açısından önem taşıyor.
Avrupa ve Orta Doğu için kritik günler
İran’ın Avrupa’ya yönelik tehditleri, Rusya’nın NATO ile yaşadığı gerilim ve ABD’nin İran’a yönelik yeni saldırı ihtimali uluslararası dengeleri zorluyor.
Türkiye ise yeni bir savaşın önüne geçmek amacıyla diplomatik çözüm arayışlarını sürdürüyor.
Önümüzdeki birkaç gün, yalnızca ABD ve İran arasındaki ilişkiler açısından değil, Avrupa’nın güvenliği ve bölgesel istikrar açısından da belirleyici olabilir.
Şu aşamada İran ve Rusya’nın Avrupa’ya karşı ortak bir saldırı planı bulunduğu doğrulanmış değildir. Diplomatik girişimlerin sonucu ve tarafların atacağı adımlar yakından izlenmektedir.
Araştırmacı Gazeteci ERDİNÇ YILDIZ