Nöbetçi Eczaneler
Geçen hafta köşemi es geçtim, sinirden yazmadım…
Çünkü ne yazsam ne düşünsem elimde kalacak biliyorum…
Ama sonra zaten içimde sürekli var olan o boşluğu hatırladım ve dedim ki ulan ben yazmayacağım, sen okumayacaksın, o düşünmeyecek… Eee? Ne olacak bu memleketin hali? İki üç hain çakalın eline mi kalacak yani?
Bari şimdilik elimden geleni layıkıyla yerine getireyim dedim, kalktım bu yazıya başladım azizim…
Üşenmedim, uyumadım son on yılımızı sizin için rakamlara, erişilebilir kaynaklara, verilere döktüm.
Olayları dramatize etmeyi sevmem bu yüzden analizleri, istatistikleri kolaylıkla okuyabilesiniz diye basitçe dile getirmeye çalışacağım… İsmi lazım değil birilerine anlatır gibi… Siz anladınız onu 🙂
1) HUKUK ve YARGI:
*FREEDOM HOUSE (DÜNYA ÖZGÜRLÜK RAPORLARI)
● Ne İnceleniyor: Siyasi haklar, sivil özgürlükler, bağımsız yargı ve hukukun üstünlüğü parametreleri.
● Durum: Türkiye yıllardır ‘Özgür Olmayan Ülkeler’ (Not Free) kategorisinde yer almaktadır. Yargı bağımsızlığının ve temel hakların zayıflaması her yıl yayımlanan ülke raporlarında detaylıca belgelenmektedir.
● Link: Freedom House Turkey Reports
*AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ (AİHM/ECHR) İSTATİSTİKLERİ ve İHLAL KARARLARI
● Ne İnceleniyor: Ülkelerin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni (AİHS) ihlal etme oranları ve mahkeme kararlarının uygulama yüzdeleri.
● Durum: Türkiye, uzun yıllardır AİHM’de hakkında en çok hak ihlali kararı verilen(özellikle adil yargılanma hakkı, ifade özgürlüğü ve uzun tutukluluk süreleri nedeni ile) ülkelerin başında gelmektedir.
● Link: AİHM Yıllık İstatistik Raporları , Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi İnfaz Raporları (AİHM kararlarının uygulanıp uygulanmadığını gösterir.)
*ANAYASA MAHKEMESİ (AYM) BİREYSEL BAŞVURU İSTATİSTİKLERİ
● Ne İnceleniyor: Ulusal yargıdaki tıkanıklıkları gösteren yerli resmi veri.
● Durum: AYM’nin yıllık faaliyet raporlarında ‘adil yargılanma ihlali’ ve ‘ifade özgürlüğü ihlali’ gerekçesi ile yapılan bireysel başvuru sayılarının ve verilen ihlal kararlarının son 10 yılda katlanarak arttığı net bir şekilde görülebilir.
● Link: Anayasa Mahkemesi İstatistikleri ve Faaliyet Raporları
*VENEDİK KOMİSYONU (AVRUPA HUKUK YOLUYLA DEMOKRASİ KOMİSYONU)GÖRÜŞLERİ
● Ne İnceleniyor: Ülkelerin Anayasa değişikliklerinin, yargı reformlarının ve yasal düzenlemelerin uluslararası hukuk standartlarına uygunluğu.
● Durum: Özellikle 2017 Anayasa değişiklikleri ve Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) yapısına ilişkin düzenlemeler başta olmak üzere, Türkiye’deki yargı reformları hakkında komisyonun yayımladığı eleştirel görüş ve raporlar mevcuttur.
● Link: TBB Venedik Komisyonu Raporları Derlemesi (PDF)
2) EKONOMİ ve ALIM GÜCÜ
*TÜİK (TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU) ve TCMB (TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI)
● Durum: 2016’da tek haneli olan resmi yıllık enflasyonun kalıcı olarak çok üst seviyelere çıkması, Türk Lirası’nın döviz karşısındaki erimesi ve alım gücünün düşüşü resmi serilerde net şekilde görülmektedir. Bağımsız alternatif hesaplamalar için ENAG verileri de takip edilmektedir.
● Link: TÜİK Tüketici Fiyat Endeksi Verileri , TCMB Elektronik Veri Dağıtım Sistemi (EVDS)
*WORLD BANK (DÜNYA BANKASI) – TÜRKİYE EKONOMİK İZLEME RAPORLARI
● Durum: Kişi başına düşen milli gelirdeki dalgalanmalar, orta gelir tuzağı ve yoksulluk/enflasyon sarmalı Dünya Bankası’nın dönemsel Türkiye raporlarında detaylıca şeffaf bir şekilde yayımlanmaktadır.
● Link: Dünya Bankası Türkiye Raporları
3) EĞİTİM (ÇELİŞKİLİ TABLO: PUAN ARTIŞI vs. FIRSAT EŞİTSİZLİĞİ)
*OECD – PISA (ULUSLARARASI ÖĞRENCİ DEĞERLENDİRME PROGRAMI) RAPORLARI
● Durum: Türkiye 2025/2026 döngüsünde açıklanan son PISA sonuçlarında fen ve okuma becerilerinde puan bazında kısmi artışlar yaşayıp OECD ortalamalarına yaklaşsa da; okullar arası imkan eşitsizliği, devamsızlık or anlarının yüksekliği (%53)ve materyal/sosyal yoksunluk çeken öğrenci oranının fazlalığı (%41.6) sistemik sorunların devam ettiğini göstermektedir.
● Link: OECD PISA Resmi Web Sitesi
NOT: Çocuklarımız okula gittiği için başarısız katiller olmuyorlar; aksine çok zeki olan evlatlarımız imkansızlıklar, ülke koşulları ve olmayan geleceklerinden duydukları haklı endişeden, psikolojik bunalımlar geçiriyorlar! Onları yargılamak değil korumak birinci vazifemiz olmalıdır! Okulları kapatmayı çare olarak görenler geleceğe düşman aşağılık yaratıklardan başka bir şey değillerdir! Nitelikli ve parlak zihinli aydınlık yüzlerimizin (tek kurtuluş yolu) olarak gördüğü yurtdışı eğitim kazanım oranı ise biz yetişkinlerin başarısızlık karnesinin ta kendisidir!
4) SAĞLIK ve PERSONEL KRİZİ
*TTB (TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ) ve OECD SAĞLIK İSTATİSTİKLERİ
● Durum: Fiziki hastane altyapısı (şehir hastaneleri vb.) kağıt üzerinde kapasite sunsada; hekim başına düşen hasta yükü, randevu krizleri ve ekonomik/şiddet gerekçesiyle yurtdışına giden (beyin göçü veren) binlerce hekimin istatistikleri TTB raporlarında ve OECD sağlık verilerinde net biçimde yer alır.
● Link: TTB Raporları ve Açıklamaları , OECD Health at a Glance: Türkiye Raporu
Sizlere bu ve benzeri raporları, başlıkları, istatistikleri istediğiniz kadar kaynakla uzatarak anlatabilirim dostlar. Ancak durum ortada. Sorun çok fakat bu aşılamaz anlamına gelmemeli.Bizler ne zaman kişiler yerine sistemi seçebilirsek o zaman kazanacağız! Çalıyor ama yapıyor kafasını silersek, bizlerin yöneticilere değil yöneticilerin bizlere ihtiyacı olduğunu kavrayabilirsek kazanacağız. Bizler hak aramayı bir lütuf olarak değil yaşamın getirdiği gereklilik olarak görürsek kazanacağız. Artık savaşlar tankla tüfekle dağlarda değil ekonomik bağımlılıkla, eğitimin körleştirilmesiyle, psikolojik baskıyla masalarda yapılıyor.
Belki de bu defa görmek için gözlerimizi bir saniyeliğine de olsa kapatıp beynimizi kullanmamız gerekiyordur!
YAZAR | STRATEJİST | ANALİST
Şeyma MUSLU
YORUMLAR